Cad is Ceist Pharlaiminte ann?
Is iarratas foirmiúil ar eolas nó ar fhreagra ó Aire í Ceist Pharlaiminte, ar a dtugtar PQ go minic i mBéarla. Féadfaidh TD ceist a chur faoi obair, caiteachas, cinntí nó freagrachtaí roinne rialtais. Féadfaidh Seanadóirí ceisteanna a chur faoi nós imeachta an tSeanaid freisin.
Is cuid d'fheidhm chuntasachta an Oireachtais iad na ceisteanna. Cuireann siad ar chumas Comhalta ábhar a chur ar an taifead oifigiúil agus éilíonn siad ar an Aire atá freagrach freagra a thabhairt. Féadfaidh siad baint a bheith acu le ceist áitiúil chomh maith le polasaí náisiúnta.
Cad é an difríocht idir ceisteanna ó bhéal agus i scríbhinn?
| Cineál | Conas a oibríonn sé |
|---|---|
| Ceist i scríbhinn | Tugann an tAire freagra scríofa, a fhoilsítear de ghnáth le Páipéar na gCeisteanna don lá. |
| Ceist ó bhéal | Freagraítear ceist roghnaithe sa Seomra, rud a ligeann don Chomhalta ceist bhreise a chur. |
Freagraítear formhór mór na gCeisteanna Parlaiminte i scríbhinn. Cuirtear ceisteanna ó bhéal le linn am sceidealaithe ceisteanna sa Dáil agus tugann siad deis ghearr do Chomhaltaí brú a chur ar an Aire os a chomhair nó os a comhair.
Féadfaidh sonraí mionsonraithe nó liosta gníomhartha a bheith i bhfreagra scríofa. Féadfaidh easaontas nó ceist leantach a bheith i malartú ó bhéal, ach bíonn sé níos giorra de ghnáth. Ní athraíonn ceachtar formáid an dlí go huathoibríoch agus ní chuireann sé iallach ar an Rialtas polasaí nua a ghlacadh.
Conas a chuirtear ceist isteach?
- Cuireann an Comhalta an cheist faoi bhráid Oifig na gCeisteanna Parlaiminte.
- Seiceáiltear an cheist i gcoinne rialacha nós imeachta na Dála, lena n-áirítear an bhfuil sí soiléir agus curtha chuig an Aire ceart.
- Féadfar glacadh leis an gceist, í a chur ar ais lena hathfhoclaíocht, í a dhícheadú go hiomlán nó go páirteach, nó í a aistriú chuig roinn eile.
- Ullmhaíonn an roinn atá freagrach freagra an Aire lena fhoilsiú nó lena thabhairt sa Seomra.
Ní eagarthóir polaitiúil í Oifig na gCeisteanna. Is é an cúram atá uirthi rialacha an Tí a chur i bhfeidhm agus cabhrú leis an bpróiseas parlaiminte oibriú. Féadfaidh an Ceann Comhairle ceist a dhícheadú mura gcomhlíonann sí na Buan-Orduithe.
Cad is féidir le freagra Aire a insint duit?
Féadfaidh freagra dáta, costas, cinneadh roinne, líon iarratas, seasamh dlíthiúil nó céim eile atá beartaithe a dheimhniú. Féadfaidh sé a rá freisin go bhfuil an t-eolas ag comhlacht eile, nach bhfuil sé ar fáil san fhormáid a iarradh, nó gur ábhar é do Aire eile.
Is fianaise úsáideach iad freagraí, ach caithfear iad a léamh go beacht. Ní hionann ráiteas go bhfuil roinn ag scrúdú ceiste agus gealltanas maoinithe. Ní hionann sprioc agus gníomh críochnaithe, agus féadfaidh freagra Aire cur síos a dhéanamh ar pholasaí gan an dlí a athrú.
| Seiceáil | Cén fáth a mbaineann sé tábhacht |
|---|---|
| Cén tAire a d'fhreagair? | Ba chóir an freagra a léamh i gcomhthéacs fhreagracht na roinne sin. |
| Cén dáta atá i gceist? | Féadfaidh freagra cur síos a dhéanamh ar sheasamh a athraíonn níos déanaí. |
| An bhfuil an freagra cinnte? | Ní hionann focail amhail tá sé beartaithe, táthar ag súil leis nó tá sé á scrúdú agus tá sé déanta. |
| An bhfuil uimhir nó foinse ann? | Is féidir figiúirí a sheiceáil i dtuarascálacha, sna Meastacháin nó i bhfreagraí níos déanaí. |
Cén difríocht atá idir PQ, díospóireacht agus Ceist Thráthúil?
| Formáid | Príomhchuspóir |
|---|---|
| Ceist Pharlaiminte | Iarratas ar fhreagra foirmiúil ó Aire faoi obair nó eolas roinne. |
| Ceist Thráthúil | Ábhar práinneach nó sonrach a ardú i bplé gairid sa Dáil. |
| Díospóireacht | Argóint a dhéanamh faoi rún, polasaí, Bille nó tuarascáil, go minic le rannpháirtíocht roinnt Comhaltaí. |
| Vóta roinnte | Vótáil ar an gceist a cuireadh os comhair an Tí agus an toradh, agus na hainmneacha nuair a dhéantar é, a thaifeadadh. |
Féadfaidh Comhalta níos mó ná bealach amháin a úsáid ar an gceist chéanna. Mar shampla, féadfaidh TD na figiúirí is déanaí a iarraidh trí cheist scríofa, an tionchar áitiúil a ardú mar Cheist Thráthúil, agus níos déanaí vótáil ar reachtaíocht a bhaineann leis an bpolasaí. Freagraíonn gach taifead ceist éagsúil faoi cad a tharla.
Conas is féidir leat Ceist Pharlaiminte a leanúint?
- Tosaigh le foclaíocht chruinn na ceiste, an tAire ainmnithe san áireamh.
- Léigh an freagra iomlán seachas brath ar cheannlíne nó ar shliocht ó na meáin shóisialta.
- Seiceáil an bhfuil dáta, figiúr, tuarascáil nó gníomh leantach geallta ann is féidir a fhíorú níos déanaí.
- Cuardaigh ceisteanna, éisteachtaí coiste, díospóireachtaí nó vótaí gaolmhara ar an gceist chéanna.
- Coinnigh an dáta leis an bhfreagra: is pictiúr den seasamh oifigiúil ag an am sin í PQ.