Cad a dhéanann an ÚNI?
- Pleanálann agus cuireann sé seirbhísí Bus agus Iarnróid faoi Oibleagáid Seirbhíse Poiblí (PSO) ar fáil trí chonarthaí. Tacaítear leo le hairgead poiblí mar fhreastalaíonn siad ar riachtanais shóisialta nó iompair nach mbeadh inmharthana ar bhonn tráchtála leo féin.
- Forbraíonn sé straitéisí iompair do Mhórcheantar Bhaile Átha Cliath agus stiúrann sé forbairt straitéise i gCorcaigh, i nGaillimh, i Luimneach agus i bPort Láirge.
- Eisíonn sé ceadúnais d’iompar bus tráchtála agus rialaíonn sé feithiclí beaga seirbhíse poiblí, lena n-áirítear tacsaithe, hacnaithe agus limisíní.
- Oibríonn sé le húdaráis áitiúla ar mhaoiniú agus ar sholáthar áiseanna siúil, rothaíochta agus iompair ghníomhaigh.
- Cuireann sé córais faisnéise agus comhtháthaithe iompair ar fáil, mar shampla táillí TFI, faisnéis faoi thurais agus seirbhísí Leap.
Ní reáchtálann an ÚNI gach bus ná traein. Is iad oibreoirí ar nós Bus Éireann, Bus Átha Cliath agus Iarnród Éireann a oibríonn seirbhísí, go minic faoi chonradh leis an ÚNI. Is é ról an ÚNI pleanáil, conraitheoireacht, maoirseacht agus rialáil; is é ról an oibreora turais laethúla agus seirbhís do phaisinéirí.
Cé a dhéanann cinntí: an Roinn, an ÚNI, comhairlí nó oibreoirí?
| Comhlacht | Príomhról | Sampla |
|---|---|---|
| An Roinn Iompair | Socraíonn sí beartas náisiúnta agus an creat maoinithe agus reachtaíochta. | Beartas iompair náisiúnta agus cinntí infheistíochta an Rialtais. |
| An ÚNI | Pleanálann sé líonraí, ceannaíonn sé seirbhísí tacaithe, rialaíonn sé codanna den earnáil agus bainistíonn sé cláir. | Conarthaí PSO, ceadúnais bus tráchtála, rialáil tacsaithe agus straitéisí iompair. |
| Údaráis áitiúla | Bainistíonn siad bóithre áitiúla agus pleanáil áitiúil, agus oibríonn siad leis an ÚNI ar thionscadail iompair agus siúil/rothaíochta. | Bainistiú tráchta, oibreacha bóthair agus scéimeanna siúil agus rothaíochta. |
| Oibreoirí iompair | Reáchtálann siad busanna, traenacha agus seirbhísí paisinéirí eile. | Seirbhís a cailleadh, cúnamh ar bord, earra caillte nó iompar ball foirne. |
D’fhéadfadh roinnt comhlachtaí a bheith páirteach i dtionscadal mór. D’fhéadfadh an Roinn beartas agus maoiniú a shocrú, an ÚNI pleanáil nó conradh a dhéanamh don tionscadal, agus comhairle nó oibreoir cuid den obair a chur i gcrích. Seiceáil leathanach oifigiúil an tionscadail chun na róil shonracha a dheimhniú. Freagraíonn Airí don Dáil maidir le beartas; déantar grinnscrúdú ar an ÚNI trína rialachas reachtúil, an Roinn agus an tOireachtas.
Le haghaidh comhthéacs, féach an treoir arrialtas áitiúil in Éirinn.
Conas is féidir leis an bpobal tionchar a imirt ar chinntí iompair?
Foilsíonn an ÚNI comhairliúcháin fhoirmiúla faoi straitéisí, moltaí seirbhíse agus pleananna eile. Nuair a bhíonn comhairliúchán ar oscailt, léigh an moladh agus an dáta deiridh. Bain úsáid as an tairseach nó as an modh a shonraítear san fhógra. Mínigh an tionchar ar do cheantar, tabhair fianaise shonrach más féidir agus mol athrú praiticiúil. Ní ráthaíonn aighneacht go n-athrófar an togra.
Maidir le bóthar, cosán nó ceist phleanála áitiúil, seiceáil an bhfuil comhairliúchán dá chuid féin ar siúl ag an gcomhairle chuí. Tar éis an spriocdháta, féach ar an tuarascáil agus ar an gcinneadh chun a fháil amach cén chaoi ar cuireadh na haighneachtaí san áireamh.
Cá háit a ndéanfaidh tú gearán faoi bhus, traein nó tacsaí?
- Maidir le turas a cailleadh nó a cuireadh ar ceal, iompar foirne, cúnamh inrochtaineachta, earra caillte nó cáilíocht seirbhíse, déan teagmháil leis an oibreoir nó le cúram custaiméirí TFI ar dtús. Luaigh an bealach, an dáta, an t-am, an stad nó an stáisiún agus uimhir do thicéid nó do cháis.
- Mura réitíonn an chéad fhreagra an gearán, iarr ar fhoireann cúraim custaiméirí TFI athbhreithniú a dhéanamh air. Mura bhfuil tú sásta fós, ceadaíonn nós imeachta an ÚNI athbhreithniú eile ag bainisteoir de chuid an ÚNI. Ina dhiaidh sin, féadfaidh tú dul chuig Oifig an Ombudsman, tar éis deis a thabhairt don chomhlacht freagra a thabhairt.
- Maidir le tacsaithe agus feithiclí beaga seirbhíse poiblí eile, bain úsáid as bealach gearáin an ÚNI/TFI. D’fhéadfadh próiseas achomhairc reachtúil ar leith a bheith ann do chinneadh riaracháin nó rialála de chuid an ÚNI. Léigh an litir chinnidh agus an treoir chuí; ní hionann é sin agus gearán faoi sheirbhís.