Cad é HIQA? Faire na seirbhísí sláinte agus cúraim shóisialta

Baineann sainchúram reachtúil HIQA le codanna sonraithe de chóras sláinte agus cúraim shóisialta na hÉireann, san earnáil phoiblí, phríobháideach agus dheonach. I measc a chuid oibre tá caighdeáin náisiúnta a fhorbairt; seirbhísí a chigireacht, a mhonatóiriú agus a athbhreithniú; measúnuithe ar theicneolaíocht sláinte a dhéanamh; comhairle a thabhairt faoi fhaisnéis sláinte; agus fianaise a fhoilsiú chun tacú le cinntí.

Socraítear sainchúram HIQA faoin dlí agus athraíonn sé de réir seirbhíse. Cláraíonn agus cigireachtaíonn an Príomhchigire Seirbhísí Sóisialta in HIQA ionaid ainmnithe, mar thithe altranais agus seirbhísí cónaithe do dhaoine faoi mhíchumas. Déanann HIQA cigireacht freisin ar sheirbhísí sláinte agus leanaí sonraithe, déanann sé monatóireacht ar ionaid chóiríochta cosanta idirnáisiúnta a thagann faoina shainchúram agus rialaíonn sé nochtadh míochaine do radaíocht ianaíoch. Féach ar leathanaigh reatha HIQA i gcónaí chun a dheimhniú an bhfuil soláthraí nó ionad ar leith clúdaithe.

• Forbraíonn sé caighdeáin a mhíníonn an chuma ba cheart a bheith ar chúram sábháilte, ar ardchaighdeán agus dírithe ar an duine.
• Déanann sé cigireacht agus monatóireacht ar sheirbhísí de réir rialachán agus caighdeán ábhartha, agus foilsíonn sé go leor tuarascálacha cigireachta.
• Cláraíonn agus rialaíonn sé ionaid chónaithe sonraithe, lena n-áirítear tithe altranais agus ionaid ainmnithe mhíchumais.
• Déanann sé athbhreithniú ar theicneolaíochtaí agus ar fhaisnéis sláinte agus tugann sé comhairle atá bunaithe ar fhianaise don Rialtas.

Más í do choinne, do phlean cúraim nó do chóireáil an fhadhb, is é an FSS nó an soláthraí atá freagrach as an tseirbhís agus as an bpróiseas gearán. Más ábhar imní níos leithne faoi shábháilteacht nó cháilíocht atá agat, is féidir eolas a chur chuig HIQA freisin ionas gur féidir leis é a mheas de réir caighdeán agus rialachán. Ní thagann cigireacht HIQA in áit gearán faoi do chúram féin. Chun tuilleadh faoin seachadadh seirbhíse a fháil, léighan treoir faoin FSS.

• Cuardaigh suíomh HIQA de réir seirbhíse, ionaid nó soláthraí. I gcás tithe altranais agus ionaid ainmnithe, féach ar an gclár chomh maith leis na tuarascálacha cigireachta.
• Seiceáil dáta na cigireachta agus cineál na seirbhíse ar dtús. Déanann tuarascáil cur síos ar fhianaise agus torthaí cigireachta ar leith; ní ráthaíocht í faoi gach lá ina dhiaidh sin ná faoi thaithí gach duine aonair.
• Féach cé na rialacháin nó caighdeáin náisiúnta a ndearnadh measúnú orthu agus an luaitear comhlíonadh, neamhchomhlíonadh nó feabhsuithe riachtanacha.
• Cuardaigh freagra an tsoláthraí nó tuarascáil leantach, má foilsíodh ceann. Féadfaidh HIQA monatóireacht a dhéanamh féachaint ar cuireadh feabhsuithe i gcrích agus féadfaidh sé gníomh rialála a dhéanamh laistigh dá chumhachtaí.

Is gnách gurb é an chéad chéim is fearr an cheist a chur faoi bhráid an duine atá i gceannas ar an tseirbhís nó an oifigigh ghearáin. Más féidir, cuir an imní i scríbhinn: mínigh cad a tharla, cathain agus cá háit, cé a bhí páirteach, cad atá déanta agat cheana féin agus cén freagra atá uait. Coinnigh cóip.

Maidir le seirbhís FSS, bain úsáid as Seirbhís Uainn, Tuairim Uait (Your Service Your Say). Tá ceithre chéim sa phróiseas foilsithe ag an FSS: aiseolas don tseirbhís; fiosrúchán ag oifigeach gearán; athbhreithniú inmheánach; agus athbhreithniú seachtrach ag Oifig an Ombudsman nó Oifig an Ombudsman do Leanaí, nuair is cuí. Deir an FSS gur cheart freagra a thabhairt ar fhiosrúchán foirmiúil laistigh de 30 lá oibre de ghnáth agus nuashonruithe a thabhairt má bhíonn tuilleadh ama ag teastáil.

Is féidir leat imní a chur in iúl do HIQA freisin, go háirithe má bhaineann sí le sábháilteacht nó cáilíocht ar fud seirbhíse nó ionaid ainmnithe. Déanann HIQA athbhreithniú ar an eolas a fhaigheann sé de réir caighdeán agus rialachán. D’fhéadfadh baol tromchúiseach gníomh cuí nó fiosrúchán a spreagadh má tá cumhacht dhlíthiúil aige. Ach deir HIQA nach féidir leis gearáin aonair a fhiosrú. Féadfaidh sé tú a threorú chuig an áit cheart má tá an cheist lasmuigh dá chumhachtaí.

I gcás gearán incháilithe faoi sheirbhís phoiblí, d’fhéadfá dul chuig Oifig an Ombudsman tar éis próiseas gearán na seirbhíse a úsáid. Féadfaidh an tOmbudsman scrúdú a dhéanamh ar an gcaoi ar láimhseáil an comhlacht poiblí do chás; déanann HIQA monatóireacht ar chaighdeáin agus ar cháilíocht seirbhíse. Má tá duine i mbaol láithreach, déan teagmháil gan mhoill leis na seirbhísí éigeandála nó leis an soláthraí freagrach.

Ní reáchtálann HIQA ospidéil, tithe altranais ná seirbhísí FSS, agus ní chinneann sé cóireáil ná coinne duine. Ní bhaineann a chumhachtaí dlíthiúla ach le seirbhísí agus feidhmeanna atá ina shainchúram reachtúil. De ghnáth ní féidir leis gearán aonair a fhiosrú ná cúiteamh pearsanta a bhronnadh. Mar sin féin, féadfaidh sé eolas ó ábhair imní a úsáid chun monatóireacht a threorú agus féadfaidh sé gníomhú má tá baol tromchúiseach ann nó bonn dlíthiúil le fiosrúchán.

Is údarás reachtúil neamhspleách é HIQA, ní coiste den Oireachtas. Socraíonn an tAire agus an Rialtas beartas agus reachtaíocht; déanann an tOireachtas grinnscrúdú ar bheartas agus ar chaiteachas poiblí. Léigh tuilleadh faoichomhlachtaí cuntasachta in Éirinn.